1-fase of 3-fase laadpaal: wat heb je echt nodig?

Nee, voor veel elektrische rijders is een 1-fase laadpaal genoeg. Laad je vooral 's nachts thuis en rijd je een gewone afstand per dag? Dan heb je meestal genoeg aan 3,7 of 7,4 kW. Het blijft belangrijk om eerst te kijken naar je auto, meterkast en laadgedrag. Een 3-fase laadpaal laadt alleen sneller als je auto 11 kW aankan en je meterkast drie fasen heeft (3x25A). Let op het omgekeerde. Een auto die op 3 fasen 11 kW laadt, haalt op 1 fase niet altijd 7,4 kW. Sommige auto's blijven daar op 3,7 kW steken.

Waarom laadt een 3-fase laadpaal niet altijd sneller?

De laadpaal bepaalt niet hoe snel je auto laadt. De paal geeft de stroom alleen door. In de auto zit een lader, de boordlader, die de stroom uit het net geschikt maakt voor de accu. Thuis laad je altijd via die boordlader. Zijn grens is dus ook jouw grens.

Zie het als drie schakels in een ketting: je huisaansluiting, de laadpaal en de boordlader. De zwakste schakel bepaalt de snelheid. Een paar voorbeelden maken dat duidelijk:

• Een laadpaal van 22 kW met een auto die maximaal 11 kW aankan: je laadt met 11 kW.

• Een 3-fase laadpaal op een meterkast met één fase: de paal werkt, maar alleen op die ene fase.

• Een laadpaal van 7,4 kW met een auto die op 1 fase maar 16 ampère opneemt: je laadt met 3,7 kW.

Wie een 3-fase paal koopt zonder die schakels te checken, betaalt dus soms voor snelheid die nooit wordt gebruikt.

Wat is het verschil tussen 1-fase en 3-fase laden?

Eén fase kun je zien als een aparte stroomdraad naar je huis. Veel woningen hebben er één, andere hebben er drie. Hoeveel vermogen er door zo'n draad kan, hangt af van het aantal ampères. Op één fase staat in Nederland 230 volt. Vermogen reken je uit als volt maal ampère.

Dat geeft vier standaardwaarden voor thuisladen:

De meeste elektrische auto's laden thuis maximaal 11 kW. Een auto die 22 kW kan laden is zeldzaam. De Volvo EX30 is een uitzondering: volgens EV Database is er voor de Extended Range een boordlader van 22 kW als optie.

Een 1-fase laadpaal van 7,4 kW klinkt eenvoudig, maar vraagt veel van je meterkast. Al die 32 ampère gaan over één draad. Je hebt dan een eigen groep nodig en een dikke kabel. Ook je hoofdaansluiting moet die stroom aankunnen, naast alles wat je huis nog meer gebruikt. Bij een 1-fase aansluiting is dat vaak krap.

Kan een auto met een 11 kW-boordlader ook 7,4 kW laden op 1 fase?

Niet altijd. Dit is het misverstand dat het vaakst tot een verkeerde laadpaal leidt.

Een boordlader van 11 kW is in veel auto's opgebouwd uit drie kleine laders van elk ongeveer 3,7 kW, één per fase. Op een 3-fase laadpaal werken ze alle drie en haal je 11 kW. Op één fase werkt er maar één. Dan laad je met 3,7 kW, ook als je laadpaal 7,4 kW kan leveren.

Andere auto's hebben een lader die op één fase wel 32 ampère kan opnemen. Die halen dus wel 7,4 kW op een 1-fase paal. Aan het getal "11 kW" in de brochure zie je niet welk type jouw auto heeft. Dat kan zelfs per uitvoering of bouwjaar van hetzelfde model verschillen.

Zoek in de technische gegevens daarom naar de waarde voor 1 fase. Die staat er vaak als "1x32A", "7,4 kW eenfasig" of juist "1x16A". Staat het er niet? Vraag het dan na bij de dealer of kijk in de handleiding van jouw bouwjaar. Hoe belangrijk dat is, zie je bij de Volvo EX30. EV Database geeft voor de EX30 Single Motor 7,4 kW op 1 fase. Maar er zijn ook overzichten online die voor dezelfde auto maar 3,7 kW op 1 fase noemen. Bij zulke tegenstrijdige informatie is een controle in je eigen auto de enige betrouwbare weg.

Hoe snel laden de Tesla Model 3, Model Y, Volvo EX30 en EX40 op 1 fase?

De tabel hieronder laat zien wat bekende modellen op 1 fase halen. De laadtijden zijn uitgerekend met het werkelijke maximale 1-fase vermogen van de auto, niet automatisch met 7,4 kW. De specificaties komen van EV Database. Die database vat de opgaven van fabrikanten per uitvoering en modeljaar samen. Waar een waarde niet zeker is, staat dat erbij.

Voor de Tesla Model 3 noemt EV Database 7,4 kW op 1 fase. Dat geldt voor zowel de Model 3 RWD als de Model 3 Long Range RWD. Wil je een Tesla thuis opladen op een 1-fase paal van 32A? Dan haal je met een Model 3 dus het volle vermogen van die paal.

Voor de Model Y staan in deze tabel bewust geen vaste cijfers. De accu verschilt per uitvoering en bouwjaar. Ook de 1-fase waarde wil je per uitvoering gecontroleerd hebben. Reken met de formule hieronder en de bruikbare accu van jouw auto. Ligt die rond de 60 tot 75 kWh en laadt de auto 7,4 kW op 1 fase? Dan kom je uit op vergelijkbare tijden als bij de Model 3.

Bij de Volvo EX40 noemt EV Database voor de EX40 Single Motor ER 7,4 kW op 1 fase, met 79 kWh bruikbare accu. Voor de EX40 Single Motor is dat 67 kWh. Rijd je een oudere XC40 Recharge? Check dan je eigen bouwjaar. Dezelfde modelnaam is geen garantie voor dezelfde lader.

De laadtijd van de Volvo EX30 staat in de tabel twee keer, omdat de bronnen verschillen. Bij 3,7 kW duurt 20 naar 80% met de grote accu ruim tien uur. Bij 7,4 kW is dat ruim vijf uur. Voor een gewone nacht thuis maakt dat verschil vaak weinig uit. Voor iemand die maar zes uur kan laden wel.

Zo reken je de laadtijd zelf uit

De formule is eenvoudig:

Laadtijd = (bruikbare accucapaciteit × bij te laden percentage) ÷ laadvermogen

Neem een auto met 64,8 kWh bruikbare accu. Van 20 naar 80% is 60% van de accu, dus 0,60. Van 30 naar 80% is 0,50. Bij drie laadvermogens kom je dan hierop uit:

• 3,7 kW: 64,8 × 0,60 ÷ 3,7 = circa 10 uur en 31 minuten. Van 30 naar 80%: circa 8 uur en 45 minuten.

• 7,4 kW: 64,8 × 0,60 ÷ 7,4 = circa 5 uur en 15 minuten. Van 30 naar 80%: circa 4 uur en 23 minuten.

• 11 kW: 64,8 × 0,60 ÷ 11 = circa 3 uur en 32 minuten. Van 30 naar 80%: circa 2 uur en 57 minuten.

Dit zijn theoretische tijden. In de praktijk gaat er bij het laden wat energie verloren als warmte, doorgaans enkele procenten tot ruim tien procent. In de winter laadt een koude accu vaak trager. En sommige auto's of laadpalen zijn in de software lager ingesteld dan het maximum. Tel er daarom liever wat tijd bij op.

Wanneer heb je echt een 3-fase laadpaal nodig?

Reken eerst uit hoeveel je per dag echt laadt. Een middelgrote elektrische auto gebruikt doorgaans ongeveer 15 tot 20 kWh per 100 kilometer. Rijd je 50 kilometer per dag? Dan heb je zo'n 8 tot 10 kWh nodig. Met 3,7 kW is dat in ongeveer twee tot drie uur bijgeladen. Met 7,4 kW in ruim een uur. Staat je auto 's nachts tien uur op de oprit, dan is 1-fase ruim genoeg.

Een 3-fase laadpaal is echt een voordeel als een of meer van deze dingen voor jou gelden:

• Je rijdt dagelijks veel kilometers, bijvoorbeeld 150 kilometer of meer.

• Je auto moet in korte tijd vol, omdat je in ploegen werkt of de auto overdag weinig thuis staat.

• Je auto laadt echt 11 kW op drie fasen. Dat geldt voor alle auto's in de tabel hierboven.

• Je woning heeft een 3-fase aansluiting met genoeg ampères over voor de laadpaal.

• Je hebt een dynamisch energiecontract en wilt in de paar goedkoopste uren zoveel mogelijk laden.

Het verschil op een rij:

Heb je zonnepanelen en wil je laden met je eigen stroom? Dan komt een punt om de hoek kijken dat veel mensen missen. Een auto laadt doorgaans met minimaal zo'n 6 ampère per fase. Op 1 fase is dat ongeveer 1,4 kW. Op 3 fasen is het al snel ruim 4 kW. Bij een bewolkte dag of een kleiner dak kan 1-fase laden dus eerder op zonnestroom draaien. Sommige laadpalen schakelen daarom automatisch tussen 1 en 3 fasen. Meer daarover lees je in elektrische auto laden met zonnepanelen, waar je eigen verbruik ook centraal staat.

Wat moet je controleren voordat je een laadpaal koopt?

Je kunt een laadpaal pas goed kiezen als je vijf dingen weet. Zet ze op een rij voordat je offertes vergelijkt:

1. Hoeveel kW je auto op 1 fase laadt. Dit is 3,7 kW (1x16A) of 7,4 kW (1x32A), soms iets ertussen. Kijk naar je eigen uitvoering en bouwjaar.

2. Hoeveel kW je auto op 3 fasen laadt. Meestal 11 kW, soms 22 kW als optie.

3. Of je meterkast 1 fase of 3 fasen heeft. Op je slimmemeter staat vaak iets als "230V" of "3x230/400 V".

4. Hoeveel ampères je thuis hebt. Staat vermeld op je jaarnota, “1x35A” of “3x25A”.

5. Hoeveel je rijdt en hoe lang je auto thuis staat. Kilometers per dag en uren op de oprit bepalen welk vermogen je echt nodig hebt.

Punt 4 wordt vaak onderschat. Een 1-fase aansluiting van 35A betekent niet dat er steeds 32A vrij is voor de laadpaal. Dat zou maar 3 ampère overlaten voor de rest van je huis. Gaat dan de inductieplaat aan, samen met de wasmachine of een airco? Dan vraag je meer dan je aansluiting aankan en springt de hoofdzekering. In de praktijk kun je op zo'n aansluiting zonder slimme regeling vaak maar een deel van de 32A gebruiken voor de auto.

Daar is load balancing voor. De laadpaal meet hoeveel stroom je huis op dat moment gebruikt. Hij laadt de auto dan alleen met wat er nog over is. Kook je om zes uur, dan laadt de auto even langzamer. 's Nachts, als het huis bijna niets gebruikt, gaat hij weer op vol vermogen. Zo haal je toch het meeste uit een krappe aansluiting. In welke gevallen dat echt nodig is, staat in de vier situaties waarin load balancing nodig is.

Is je aansluiting echt te klein? Dan kun je bij je netbeheerder een zwaardere aansluiting aanvragen, bijvoorbeeld van 1 naar 3 fasen. Dat kost geld en er kan een wachttijd zijn. De bedragen en termijnen verschillen per netbeheerder. Een oude meterkast zonder ruimte voor een extra groep moet soms ook worden aangepast. Reken die kosten mee als je prijzen vergelijkt. Een overzicht vind je in wat een laadpaal thuis kost inclusief installatie.

Veelgestelde vragen

Is een 1-fase laadpaal genoeg voor een Tesla?

Voor de meeste Tesla-rijders wel. Een Model 3 laadt volgens EV Database 7,4 kW op 1 fase. Daarmee laad je de Long Range van 20 naar 80% in ongeveer zes uur. Rijd je dagelijks heel veel kilometers, dan geeft 3-fase meer marge.

Kan ik een 3-fase laadpaal op een 1-fase meterkast aansluiten?

Technisch is dit bij sommige laadpalen mogelijk, maar wij raden het af. Bij een 1-fase aansluiting kan de 3-fase aardlekbeveiliging mogelijk niet correct functioneren of getest worden. Ons advies is om de laadpaal pas te gebruiken wanneer de meterkast geschikt is gemaakt voor 3 fasen, of wanneer een installateur de juiste beveiliging heeft aangebracht en getest.

Hoe zie ik of mijn huis 1 fase of 3 fasen heeft?

Kijk in de meterkast. Op de slimmemeter staat vaak "230V" of "3x230/400V". Een hoofdschakelaar met drie of vier aansluitingen naast elkaar wijst meestal op drie fasen. Twijfel je, dan kan een vakman of je netbeheerder het bevestigen.

Laadt mijn auto sneller met een 22 kW laadpaal?

Alleen als je auto 22 kW aankan. De meeste auto's stoppen thuis bij 11 kW, ook aan een paal van 22 kW. Daarnaast heb je voor 22 kW een 3x35A aansluiting nodig. Die hebben woonhuizen zelden.

Is langzaam laden op 1 fase slecht voor de accu?

Nee, juist niet. Rustig laden met wisselstroom geeft weinig warmte in de accu. Snelladen langs de snelweg belast de accu juist meer. Langzaam thuisladen is voor de accu dus geen probleem.

Waar begin je met je keuze?

Begin bij je auto en je meterkast, niet bij de laadpaal. Zoek op hoeveel kW jouw auto op 1 fase laadt en hoeveel ampères je thuis hebt. Leg dat naast je dagelijkse kilometers. Dan zie je vanzelf of 1-fase genoeg is of dat 3-fase echt iets oplevert.

Wil je dat iemand met je meekijkt? Laat voor je keuze je auto, je meterkast en je laadbehoefte controleren door een InstallQ-erkend installatiebedrijf. Vraag om eerlijk advies en een installatie volgens de NEN-normen. Wij installeren vaak binnen 10 werkdagen. Vraag advies aan voor jouw laadstation en weet zeker dat je niet betaalt voor snelheid die je auto niet gebruikt.

Conclusie

Voor de meeste elektrische rijders is 1-fase laden thuis voldoende, zeker als de auto maximaal 7,4 kW op 1 fase kan laden en je vooral ’s nachts laadt. Rijd je veel kilometers, wil je sneller kunnen bijladen of heb je een auto die 11 kW op 3 fase ondersteunt? Dan is een 3-fase laadpaal vaak de toekomstbestendige keuze.

De beste laadoplossing hangt altijd af van de combinatie van je auto, aansluiting, verbruik in huis en rijgedrag. Dat geldt ook wanneer je je verdiept in laden met eigen zonnestroom. Laat die vier punten eerst controleren voordat je een laadpaal kiest.

Wil je eerlijk advies over zonnepanelen, een laadpaal of thuisbatterij?

Stel je vraag

Bronnen

• EV Database — Ev-database

• Tesla Model 3 RWD (Highland - CATL 6M) price and specifications — EV Database

• Tesla Model 3 Long Range RWD (Highland) price and specifications — EV Database

• Volvo EX30 Single Motor (MY24-26) prijs en specificaties — EV Database

• Volvo EX30 Single Motor ER (MY24-26) prijs en specificaties — EV Database

• Volvo EX40 Single Motor (MY26-27) prijs en specificaties — EV Database

• Volvo EX40 Single Motor ER (MY26) price and specifications — EV Database