Zonnestroom of goedkope nachtstroom: wanneer laad je slimmer?
Duurzame energie-installaties

Wil je weten of je jouw elektrische auto beter met zonnestroom of nachtstroom kunt opladen? Dan draait het vooral om de kosten. Staat je auto overdag thuis en heb je zonnepanelen? Dan is laden met je eigen zonnestroom vaak het voordeligst. Je gebruikt de stroom direct, in plaats van deze terug te leveren aan het net. Vanaf 2027 wordt dit nog interessanter, omdat de salderingsregeling stopt. 's Nachts laden kan juist voordeliger zijn als de zon niet schijnt of je auto overdag niet thuis staat. Met een dynamisch energiecontract en een slimme laadpaal kun je automatisch laden wanneer de stroom goedkoop is.
Zonnestroom of nachtstroom je elektrische auto laden: wat is goedkoper?
Veel EV-rijders denken nog in het oude daltarief: 's nachts is stroom goedkoop, dus dan laad je. Met een dynamisch contract klopt dat niet meer vanzelf. Je prijs volgt dan de EPEX-Spot day-ahead-veiling, waar elke middag de prijzen voor alle uren van de volgende dag worden vastgesteld. Volgens Frank Energie vallen negatieve prijzen vooral tussen 11:00 en 16:00 uur. Dat zijn precies de uren waarin je eigen panelen het meeste opwekken.
Er bestaat ook een tweede misverstand: dat zonnestroom gratis is. Dat is hij niet. Elke kWh die je zelf gebruikt, kun je niet meer terugleveren. De echte prijs van je zonnestroom is dus wat terugleveren je op dat moment had opgeleverd.
Daar verandert binnenkort veel aan. Tot en met 31 december 2026 mag je teruggeleverde stroom nog wegstrepen tegen je verbruik. Volgens de Consumentenbond stopt die regeling op 1 januari 2027 in één keer, zonder afbouw. Vanaf dat moment betaal je energiebelasting en btw over alle stroom die je van het net haalt. Voor teruggeleverde stroom krijg je dan een vergoeding van je leverancier. Volgens Selectra moet die tot en met 2030 minimaal 50% van het kale leveringstarief zijn, dus de prijs zonder energiebelasting en btw.
Stel: 's nachts is de kale beursprijs 8 tot 12 cent per kWh. Daar komen energiebelasting (doorgaans rond de 10 tot 11 cent inclusief btw) en de opslag van je leverancier bij. Dan betaal je al snel 20 tot 25 cent per kWh. Lever je diezelfde kWh op een zonnige middag terug, dan krijg je daar bij een dynamisch contract vaak maar een paar cent voor, of zelfs niets. Laad je hem direct in je auto, dan bespaar je dat hele verschil. Na 2027 gaat dat om meer geld dan nu.
Wat heb je nodig om automatisch op zon en uurprijs te laden?
Een gewone laadpaal laadt zodra je de stekker erin doet. Om slim te kiezen tussen zon en nachttarief heb je een paar dingen nodig. Een goede installatie bestaat doorgaans uit deze onderdelen:
Een slimme laadpaal met zonnemodus. Die laadt alleen met stroom die je huis op dat moment over heeft, en schakelt over naar het net als dat nodig is.
Een meetpunt in de meterkast. Via je slimme meter of een losse energiemeter ziet de laadpaal hoeveel stroom je teruglevert. Zonder die meting weet de laadpaal niet wanneer er zon over is.
Een koppeling met je uurprijzen. Via een app of energiebeheer plant de laadpaal de netstroom in de goedkoopste uren vóór jouw vertrektijd.
Load balancing. De laadpaal past zijn vermogen aan als je ook kookt, wast of de airco aanzet, zodat je hoofdzekering niet doorslaat.
Een eigen groep met de juiste aardlekbeveiliging, aangelegd volgens NEN 1010. Die norm geldt in Heerenveen net zo goed als in de rest van Nederland.
Eén technisch punt maakt veel uit voor zonneladen. Een auto laadt meestal met minimaal 6 ampère. Op één fase is dat rond de 1,4 kW, op drie fasen rond de 4,1 kW. Heb je een middelgroot dak, dan haal je die 4,1 kW op een gewone dag niet altijd. Een laadpaal die automatisch van drie naar één fase kan schakelen, benut je zonnestroom dan veel beter.
De prijs hangt af van de laadpaal zelf, de afstand tussen meterkast en oprit, de vraag of er een energiemeter bij moet en de staat van je meterkast. Twijfel je of je aansluiting genoeg ruimte heeft? Bekijk dan eerst in welke situaties een laadpaal met load balancing echt nodig is.
Gebruik je in de zomer een airco om te koelen, dan wil die op dezelfde middagen dezelfde zonnestroom gebruiken. Hoe je die verdeling slim regelt, lees je in het stuk over airco voor koelen en verwarmen in combinatie met je thuisbatterij.
Hoe stel je je laadpaal in op zonnestroom én nachtstroom?
Begin niet bij de laadpaal, maar bij je week. Hoe laat vertrek je, hoeveel kilometer rijd je, en op welke dagen staat de auto thuis? Daarna gaat het meestal zo:
Je brengt je verbruik in kaart. Je pakt je jaarverbruik, je teruglevering en je ritpatroon erbij. De installateur kijkt naar je meterkast, je aansluiting (bijvoorbeeld 3x25A) en de plek voor de laadpaal.
Er komt een advies op maat. De installateur kiest een laadpaal en een meetpunt die passen bij je dak, je auto en je contract. Jij beslist of je één of drie fasen nodig hebt.
De installatie wordt aangelegd. De vakman legt een eigen groep aan, plaatst het meetpunt en zet load balancing aan. Daarna test hij of de laadpaal je teruglevering goed leest.
Je stelt je laadregels in. In de app geef je je vertrektijd en je minimale acculading op, bijvoorbeeld 50% om 7:30 uur. De regel wordt dan: eerst zonnestroom, en wat ontbreekt komt uit de goedkoopste nachturen.
Na een paar weken kijk je terug. Je vergelijkt de laaddata met je uurprijzen. Laadt de auto vaak 's avonds om 18:00 uur, op het duurste moment? Dan pas je de vertrektijd of het minimum aan.
De minimale acculading is de belangrijkste instelling. Zet je die te hoog, dan laadt de auto elke avond van het net en blijft er voor de zon weinig over. Zet je hem te laag, dan sta je op een grijze maandag met een halflege accu.

Wanneer loont laden op eigen zonnestroom, en wanneer juist 's nachts?
Zonneladen past goed als je auto overdag regelmatig thuis staat. Denk aan thuiswerkers, een tweede auto die vooral in het weekend rijdt of iemand met wisselende diensten. Van ongeveer april tot september kun je dan het grootste deel van je kilometers met eigen stroom rijden. De laadpaal vangt op die middagen precies de stroom op die anders weinig zou opleveren.
Nachtladen wint in andere situaties. Rijd je elke werkdag van acht tot zes naar je werk, dan staat de auto er niet als de zon schijnt. Ook in de wintermaanden wekt je dak vaak te weinig op om een auto mee te laden. De nachturen tussen ongeveer 3:00 en 6:00 uur zijn dan meestal je beste keuze, zeker op winderige nachten. Garantie op een lage prijs is er niet. Volgens Laadprijzen.nl liggen de uurprijzen op koude, windstille winteravonden fors boven een vast tarief.
In de winter speelt nog iets mee. Verwarm je met een airco, dan draait die vooral 's avonds en 's nachts. Valt de nachtlading van je auto in dezelfde uren, dan vragen twee grote verbruikers tegelijk stroom. Met load balancing deelt de laadpaal het vermogen netjes, zonder dat je stoppen eruit slaan.
Soms levert dit hele systeem weinig op. Heb je een vast contract zonder daltarief, dan is nachtstroom niet goedkoper dan dagstroom. Dan telt alleen het zonneladen. Is je dak klein en staat je auto overdag nooit thuis, dan voegt een zonnemodus weinig toe. Een laadpaal die op uurprijs laadt, is dan genoeg. Of je nu in Heerenveen woont of ergens anders: je rijpatroon bepaalt de keuze meer dan je postcode.
Waar let je op voordat je je laadstrategie kiest?
Wat levert het jou per jaar op? Dat hangt af van vier dingen. Elke aanbieder of installateur zou ze met je moeten doorlopen.
Hoeveel uur je auto overdag thuis staat. Tel het eerlijk per week. Twee thuiswerkdagen geven je in de zomer al een groot deel van je kilometers op eigen stroom.
De kleine lettertjes van je contract. Kijk naar de opslag per kWh, naar eventuele terugleverkosten en naar hoe je terugleververgoeding na 2027 wordt berekend. Bij veel dynamische contracten volgt die vergoeding de uurprijs, en dan levert terugleveren op zonnige middagen het minst op.
Wat de laadpaal technisch kan. Kan hij van drie naar één fase schakelen? Werkt hij met uurprijzen van meerdere leveranciers? Ondersteunt hij een open standaard zoals OCPP? Dan zit je niet vast als je later van auto of energieleverancier wisselt.
Ruimte in je aansluiting. Een airco, warmtepomp of inductieplaat vraagt ook stroom. Hoe meer grote verbruikers, hoe belangrijker load balancing en een goed ingedeelde meterkast worden.
Wil je weten wat je laadgedrag nu per maand kost? Met deze berekening van je laadkosten thuis vergelijk je je huidige situatie met een slimme laadstrategie.

Veelgestelde vragen
Kan ik mijn elektrische auto alleen op zonnestroom laden?
Alleen zonneladen kan, maar dan laadt de auto alleen als er genoeg stroom over is voor de minimale laadstroom. Op bewolkte dagen stopt het laden dan geregeld. De meeste laadpalen hebben daarom een mengstand waarin het net aanvult tot de minimale laadstroom.
Is nachtstroom met een dynamisch contract altijd goedkoop?
Nachtstroom is vaak goedkoper dan stroom in de avondspits, maar niet altijd goedkoper dan een zonnige middag. Bovendien betaal je over elke kWh van het net energiebelasting, hoe laag de beursprijs ook is. Kijk daarom naar de totaalprijs in je app en niet alleen naar de beursprijs.
Krijg ik geld toe als ik laad bij een negatieve stroomprijs?
Negatieve prijzen betekenen niet automatisch dat je geld toe krijgt. Pas als de beursprijs verder onder nul zakt dan de belasting en de opslag samen, verdien je echt aan laden. Wel kost terugleveren je op zulke uren geld, dus juist dan is het slim om je eigen zonnestroom in de auto te stoppen.
Heb ik een thuisbatterij nodig om 's avonds met zonnestroom te laden?
Een thuisbatterij kan overdag zonnestroom opslaan voor een avondlading. Bij elke keer opslaan en weer afgeven gaat wel wat stroom verloren, en een autoaccu is vaak groter dan een thuisbatterij. Staat je auto overdag thuis, dan is direct in de auto laden meestal het voordeligst.
Werkt slim laden ook met een 1-fase aansluiting?
Op één fase werkt slim laden ook, en voor zonneladen is het zelfs gunstig, omdat de auto al vanaf rond de 1,4 kW kan laden. Het laadvermogen blijft wel beperkt. Rijd je veel kilometers, dan duurt een volle accu 's nachts langer en ben je meer afhankelijk van de goedkope nachturen.
Kies je voor zonnestroom of nachtstroom bij het laden van je elektrische auto?
Bij zonnestroom of nachtstroom laden elektrische auto telt vooral waar je auto overdag staat. Staat hij thuis, laad dan zoveel mogelijk op zon. Is hij weg, laat de laadpaal dan de goedkoopste nachturen kiezen. Vanaf 2027 wordt dat verschil groter, dus het loont om je laadpaal daar nu al op in te stellen.
Woon je in Heerenveen, Leeuwarden of elders in Friesland en wil je weten welke laadstrategie bij jouw dak, contract en rijpatroon past? Vraag dan persoonlijk advies over een slimme laadpaal aan voor je eigen situatie.
Bronnen
EPEX-Spot day-ahead-veiling — Laadprijzen
Frank Energie — Frankenergie
Wat gebeurt er met de salderingsregeling na 2027? — Consumentenbond
Terugleververgoeding: wat je krijgt voor teruggeleverde stroom — Selectra
Negatieve stroomprijzen: hoe werkt dat en wat kun je ermee? — Frank Energie
Dynamisch energietarief en je elektrische auto — Laadprijzen.nl

